Een puppy kopen bij de dierenwinkel om de hoek, gewoon een impulsbeslissing op een zaterdagmiddag: dat kan in de meeste EU-landen nog steeds. Maar het Europees Parlement heeft eind april 2026 een streep gezet door die praktijk. Voor het eerst komt er EU-brede wetgeving die vastlegt hoe honden en katten gefokt, verkocht en geregistreerd mogen worden. Voor gezinnen die met een huisdier thuiskomen, verandert er de komende jaren best veel, al gaat dat langzamer dan de kop van menig nieuwsbericht doet vermoeden.
Wat het Europees Parlement heeft besloten
Op 28 april 2026 stemde het Europees Parlement in Straatsburg in met de eerste Europese wet over het welzijn en de traceerbaarheid van honden en katten, naar aanleiding van een voorstel dat de Europese Commissie al in 2023 deed. De aanleiding is de omvangrijke illegale handel in puppy's: jaarlijks verwisselen zo'n zes miljoen pups in de EU van eigenaar, en van het merendeel is niet te achterhalen bij welke fokker ze vandaan komen. Dierenwelzijnsorganisatie Sophia-Vereeniging schat dat 79 procent van de honden die online worden aangeboden van onbekende herkomst is.
Een kernonderdeel van de wet is dat de verkoop van honden en katten via dierenwinkels wordt verboden. Winkels zijn volgens de wetgevers geen geschikte plek voor jonge dieren en lokken impulsaankopen uit, precies het gedrag waar illegale handelaren garen bij spinnen. Fokkers moeten zich voortaan registreren en voldoen aan minimumeisen voor huisvesting, verzorging en socialisatie. Ook wordt het verminken van dieren, zoals het couperen van oren of staarten, straks EU-breed verboden, net als het dumpen of verwaarlozen van huisdieren.
Microchip en registratie worden de norm
Alle honden en katten in de EU krijgen straks een microchip en worden geregistreerd in nationale databases die onderling uitwisselbaar zijn. Reis je met je huisdier de EU in, dan moet je het gechipte dier minstens vijf werkdagen voor aankomst laten registreren, tenzij het al in een database van een EU-land staat. Zo kan een dierenarts of grenscontrole in elk lidstaat precies zien waar een dier vandaan komt en bij wie het hoort.
In Nederland loop je hier deels al op vooruit. Voor honden bestaat de identificatie- en registratieplicht namelijk al langer, en een chipplicht voor katten wordt naar verwachting nog dit jaar of kort daarna ingevoerd, ruim voordat de EU-deadline dat afdwingt. De eerdere maatregelen tegen het fokken van Scottish Folds en Sphynxen pasten al in diezelfde beweging: minder ruimte voor fokpraktijken die dierenwelzijn ondergeschikt maken aan uiterlijk of gemak.
Europarlementariër Anja Hazekamp, schaduwrapporteur bij dit dossier namens de Partij voor de Dieren, noemt de nieuwe wet een belangrijke stap in de strijd tegen illegale puppyhandel. Volgens haar was een Europese aanpak hard nodig, omdat fokkers en handelaren nu nog te makkelijk van het ene naar het andere land uitwijken zodra een lidstaat de regels aanscherpt.
Waarom je er dit jaar nog weinig van merkt
De wet treedt ongeveer twintig dagen na publicatie formeel in werking, en dat gebeurt in de loop van 2026. Dat klinkt sneller dan het in de praktijk is. De kernverplichtingen, zoals de verplichte chip en registratie bij verkoop of adoptie, gaan pas vanaf 2030 gelden. Het Europese systeem waarmee landen onderling gegevens kunnen uitwisselen, wordt pas rond 2031 operationeel verwacht. Honden die al vóór de wet bij een gezin woonden, moeten uiterlijk in 2036 in het systeem zijn opgenomen, voor katten geldt een deadline in 2041.
Die lange overgangsperiode is geen toeval. Databases van 27 verschillende lidstaten moeten eerst onderling gaan communiceren, dierenartsen en gemeenten moeten nieuwe systemen leren gebruiken, en fokkers krijgen tijd om aan de nieuwe welzijnseisen te voldoen zonder dat hun bedrijf meteen omvalt. Voor gezinnen betekent dat vooral geduld: de wet is er, maar de aankoop van een huisdier verandert de komende jaren stap voor stap, niet van de ene op de andere dag.
Koop je dus komend jaar nog een puppy bij een dierenwinkel, dan overtreed je op dat moment nog geen wet. Maar de richting is duidelijk: winkels als verkooppunt voor levende dieren verdwijnen uit Europa, en dat is iets om nu al in je achterhoofd te houden als je gezin toewerkt naar een huisdier.
Waar je nu al op moet letten bij de aankoop
Je hoeft niet te wachten tot 2030 om verstandig te kopen. De Consumentenbond adviseert al langer om altijd te vragen naar een vaccinatiebewijs en een ontwormingsbewijs, en om een dierenarts het dier te laten checken vlak voor of net na de aankoop. Veel honden worden nog steeds onder slechte omstandigheden gefokt en vervoerd, met gezondheids- of gedragsproblemen als gevolg die pas maanden later opduiken.
- Vraag altijd om de gezondheidsverklaring en het chipnummer van de fokker zelf, niet alleen van een tussenpersoon
- Wil je de moederhond of moederkat samen met de jonge dieren zien, in de omgeving waar ze zijn opgegroeid
- Ga bij twijfel over de herkomst naar een asiel of erkende fokkersvereniging in plaats van een advertentie op Marktplaats
- Laat een dierenarts het dier controleren binnen de eerste dagen na aankoop, ook als de fokker een gezondheidsverklaring meegeeft
Deze stappen gelden voor elk huisdier dat bij je gezin past, of je nu kiest voor een hond die goed bij kinderen past of liever een kat in huis haalt zonder gekrabde meubels. De nieuwe wet verandert vooral wie er verantwoordelijk is als het misgaat, niet de vragen die jij als koper zelf al kunt stellen.
Dit is wat je nu al anders kunt doen
Wacht niet tot de wet je dwingt. Kies nu al voor een erkende fokker of een asiel, vraag door bij twijfel over de herkomst van een dier, en laat een dierenarts meekijken voordat het definitief bij je gezin hoort. Tegen de tijd dat de chipplicht en het winkelverbod in 2030 daadwerkelijk gelden, loop je als gezin dan allang voorop, in plaats van dat je een wet moet volgen die je eigenlijk toch al had moeten toepassen.