Je kat moest naar de dierenarts voor een simpele controle, en de rekening viel een stuk hoger uit dan vorig jaar. Dat is geen toeval. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) publiceerde eind april een rapport over de markt voor huisdierenzorg, en de conclusie is helder: huisdiereigenaren in Nederland betalen steeds meer, terwijl ze steeds minder keuze hebben.
Wat de ACM precies onderzocht
De toezichthouder keek naar de prijzen, de kwaliteit en de keuzevrijheid in de diergeneeskundige zorg. Uit het onderzoek, uitgevoerd door Ipsos I&O in opdracht van de ACM, blijkt dat de meeste eigenaren best tevreden zijn over hun eigen dierenarts. Toch signaleert de ACM een paar risico's: hogere prijzen, behandelingen die verder gaan dan nodig is voor het dier of de portemonnee van de eigenaar, en beperkte keuze in bepaalde regio's, vooral bij spoedzorg. Het volledige rapport staat op de site van de ACM, inclusief de 84 reacties die binnenkwamen tijdens de consultatie.
Ketens kopen praktijken op, en de rekening stijgt mee
De belangrijkste verklaring is simpel: grote ketens, vaak gefinancierd door buitenlandse investeerders, kopen zelfstandige dierenartspraktijken op. Volgens de ACM gaan de tarieven in zo'n praktijk vaak snel omhoog na de overname. Ketens hebben inmiddels ongeveer 40 procent van de markt in handen. Dat betekent minder onafhankelijke praktijken in je buurt en dus minder prikkel om scherp te blijven op de prijs. Koninklijke Hondenbescherming wijst erop dat de prijsverschillen tussen praktijken flink zijn toegenomen sinds de vaste tarieven in 1998 zijn afgeschaft, met de grootste verschillen bij spoedzorg.
Voor een gezin met een hond of kat is dat geen abstract probleem. Een jaarlijkse controle, een vaccinatie en een enkel spoedbezoek lopen zo op tot een bedrag waar je vooraf niet op had gerekend. En omdat de prijzen per praktijk flink kunnen verschillen, betaalt de ene eigenaar voor exact dezelfde behandeling soms het dubbele van de andere.
Bij spoedzorg heb je vaak geen keuze
Juist op het moment dat je het minst kunt onderhandelen, namelijk als je huisdier er slecht aan toe is, heb je de minste keuze. In sommige regio's is er maar één praktijk met een spoedpost in de buurt. Je rijdt dan niet naar drie klinieken om prijzen te vergelijken, je gaat naar waar je snel geholpen wordt. De ACM noemt dit een van de grootste risico's in de markt, omdat eigenaren onder tijdsdruk minder goed kunnen beoordelen of een voorgestelde behandeling, zoals extra bloedonderzoek of een scan, echt nodig is of vooral de rekening verhoogt.
De politiek grijpt in, maar niet vandaag
Staatssecretaris Silvio Erkens werkt aan een wetsvoorstel waarin de beloning van dierenartsen niet meer mag afhangen van het aantal behandelingen, de verkoop van medicijnen of doorverwijzingen. De Tweede Kamer debatteerde eind juni over de stijgende tarieven. Tijdens dat debat pleitten de PvdD en de SP voor maximumtarieven en het afschaffen van btw op diergeneeskundige zorg. De beroepsgroep zelf, verenigd in de KNMvD, is kritisch op die aanpak en wijst erop dat een derde van de dierenartsen overweegt te stoppen door de aanhoudende discussie over tarieven. Er is dus een wet onderweg, maar reken niet op snelle resultaten. Wetgeving kost tijd, en de rekening van je volgende dierenartsbezoek verandert daar voorlopig niet door.
Dit doe je zelf tegen een onverwacht hoge rekening
Je hoeft niet te wachten op een nieuwe wet om zelf iets te doen. Vraag bij een niet-spoedeisende behandeling altijd vooraf een prijsopgave, de meeste praktijken geven die gewoon als je erom vraagt. Twijfel je of een voorgestelde behandeling echt nodig is, vraag dan gerust een tweede mening, net zoals je dat bij een huisarts zou doen. Informeer ook of er een betalingsregeling mogelijk is bij een hoger bedrag, veel praktijken bieden dat aan zonder dat ze het actief vertellen.
Een huisdierenverzekering kan onverwachte kosten opvangen, maar lees de polisvoorwaarden goed. Niet elke verzekering dekt chronische zorg of ouderdomsklachten, en de premie loopt vaak op naarmate je dier ouder wordt. Kijk ook verder dan de praktijk om de hoek: soms zit een zelfstandige dierenarts een paar kilometer verderop, met lagere tarieven dan de keten in je eigen straat.
Bel gerust een paar praktijken in de omgeving en vraag naar het tarief voor een standaardconsult of vaccinatie, voordat je dier iets nodig heeft. Veel praktijken zetten die basisprijzen gewoon op hun website, maar een telefoontje geeft vaak een completer beeld, inclusief wat er bovenop komt bij vervolgonderzoek. Vraag ook aan andere huisdiereigenaren in je buurt, via een lokale Facebookgroep of gewoon de buren, welke praktijk zij vertrouwen. Die aanbevelingen zijn vaak betrouwbaarder dan een gemiddelde beoordeling online.
Overweeg je sowieso een nieuw huisdier erbij, denk dan meteen aan de lopende kosten. We schreven eerder over welke hond het beste past bij een druk gezinsleven en over de rassen die inmiddels niet meer gehouden mogen worden, allebei relevant als je plannen hebt voor een nieuw gezinslid met pootjes. En net als bij je energierekening die dit jaar ook omhoogging zonder dat je zelf iets anders deed, geldt voor dierenartskosten: de stijging zit in het systeem, niet in jouw gedrag. Wat je wel in de hand hebt, is hoe je ermee omgaat.